ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi

ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi


Çevre; bir kuruluşun tüm faaliyetlerini içinde yürüttüğü, hava, su, toprak, doğal kaynaklar, bitki ve hayvan toplulukları ve insanları içinde bulunduran ortam olarak tanımlanır. Ayrıca tüm bunlar arasındaki ilişkiyi kapsayan da geniş bir sistemdir. Öyle ki insanların da yer aldığı ve diğer unsurlarla birlikte yaşamlarını sürdürdüğü bu ortam teknolojik imkanların ve sanayi faaliyetlerinin hızla ilerlemesine paralel olarak giderek yok olma seviyesine geliyor. Gerek dünyanın nüfusunda artışın meydana gelmesi gerek teknolojisinin inanılmaz bir hızda ilerlemesi gerek inşaat teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte yaşam alanlarının daralması, bilinçsiz insan faaliyetleri sonucunda doğal ortamların tahrip edilmesi, yapılan hatalı uygulamalar, insanların bilgi eksikliği ve gerekse de daha birçok unsur insanların yaşam kalitesini düşürmektedir.

İnsanlığı tehdit eden problemlerin artması özellikle de 20. Yüzyılın ikinci yarısından itibaren daha çok kendisini göstermeye başlamıştır. Önceden sadece kirlenme olan bu sorun, hızla ciddi çevre sorunlarına dönüşmüştür. Çevreye verilen zararı azaltmak, çevre bilinci oluşmak ve nitekim de insanların daha kaliteli yaşam standartlarına ulaşmalarını sağlamak adına ulusal ve uluslararası alanlarda yasal zorunluluklar getirilmeye başlanmıştır. Bu kapsamda en genel geçer standart ise ISO 14000 serisi olarak biliniyor.

ISO 14000 Çevre Yönetim Sistemi Amaçları


Dünyanın içinde bulunduğu sorunlardan sıyrılarak, daha kaliteli bir yaşam standardına ulaşmak için bazı yasal zorunluluklar vardır. Çevre yönetim sistemi kapsamında geliştirilen ISO 14000 amaçları şu şekilde sıralanır;

  • Doğal kaynakların kullanımını azaltmak
  • Toprak, hava ve su gibi önemli maddelere verilen zararın en az seviyeye indirgenmesini sağlamak.
  • Çevre performanslarını izlemek ve sürekli iyileştirmeye yönelik çalışmalar uygulamak

ISO 14000 serisi standartları genel anlamıyla çevrenin korunmasıyla alakalı olan mevzuat ve kanunlar tarafından tanımlanan tüm koşullara uymayı hedefler.

ISO 14001 Standardı Kapsamı


ISO 14000 serisi içerisinde belgelendirilmesi yapılan standart ISO 14001 olarak bilinir. Bu standarda göre ürünlerin hammaddelerinden başlayarak, müşterilerine ulaştırılmasına kadar geçen süreçte ilk olarak çevresel faktörlerin rolü değerlendirilmektedir. Ayrıca çevresel faktörler göz önünde bulundurularak olası sorunlara karşı önlem alarak çevreye verilen tahribatın en aza indirilmesi açısından uygulanan bir sistemdir. ISO 14001 hazırlanış itibariyle, tüm dünya ülkelerinde yürürlükte bulunan yasalar ve uygulamaya yönelik yönetmeliklerle uyumlu bir yapıya sahiptir. Yani mevzuatların şart koştuğu yükümlülüklerin karşılanması amacına hizmet eder. Uygulamaların da sistematik bir şekilde gerçekleştirilmesine yardımcıdır.

ISO 14001 Standartları Nelerdir?


ISO 14001 çok sayıda standart içerir. Ancak bu standartlar arasında en çok bilinenlerin şu şekilde sıralanması mümkün olacaktır. Bunlar;

  • Şartlar ve Kullanım Kılavuzu
  • Prensipler, Sistemler ve Destekleyici Tekniklere Dair Genel Kılavuz
  • ISO 14020 Çevre Etiketleri ve Beyanları- Genel Prensipler
  • Çevre Performans Değerlendirilmesi
  • Hayat Boyu Değerlendirme- İlkeler ve Çerçeve

Bu standart özünde çevreye verilen zararın en aza indirgenmesini amaçlamaktadır. Aynı zamanda genel mevzuat yükümlülüklerinin karşılanmasıyla da paralellik gösterir. Bir ürün standardı değildir. Bir ürünün ne olduğu ile alakalı değildir. Üretimin nasıl yapıldığı kısmıyla ilgilenir. Sektör ya da firmaların büyüklük ölçekleri göz önünde bulundurulmaksızın hemen her işletmeye uygulanması mümkündür. Genel itibariyle gönüllülük esasına dayanır.

ISO 14001 Çevre Yönetim Sisteminin Faydaları


ISO 14001 Çevre Yönetim sisteminin, belge sahipleri açısından birbirinden farklı avantajları bulunur. Çok sayıda avantaja sahip bir standart olduğu için günümüzde hemen her firmanın bu standart kapsamında çalışmalar yürüttükleri gözlemlenmektedir. ISO 14001 Çevre Yönetim Sisteminin faydaları şunlardır;

  • Hem ulusal alanda hem de uluslararası alandaki yasal mevzuatlara uyum sağlanmasında etkilidir.
  • Çeşitli izin ve yetki belgelerinin alınmasını kolaylaştırır.
  • Hem ulusal hem de uluslararası alanda şirketlere itibar kazandırmaktadır.
  • Çevre etkilerinden dolayı ortaya çıkan ekstra maliyetlerin düşmesine etki eder.
  • Doğal kaynakların etkin bir şekilde kullanılmasıyla birlikte firmaların masraflarında ciddi anlamda azalma meydana gelir ve verimlilik oranları da ciddi bir şekilde artar.
  • Müşterilere, çevre yönetimi konusunda yükümlülük altında olduğunun güvencesini verir. Bu da müşterilerin güvenlerinin artmasına etki eder.
  • Mesuliyet alma sonucunda meydana gelen olumsuzlukların azaltmasına etkilidir. Mali sorumluluk sigortası maliyetlerini düşürür.
  • Şirketlerin faaliyetleriyle meydana gelen kirlilik, kaynaklardan başlayarak kontrol alına alınır. Çevreye verilen zarar azaltılır.
  • Potansiyel tehlike durumunun belirlenmesine etki eder. Böylece acil durumlara ve de kazalara karşı hazırlıklı olunur. Bununla birlikte de kayıplar azalır.
  • İşyeri kalitesini artırır. İşçilerin moralini yükseltir ve işlemeye olan bağlılığın artmasını sağlar.
  • Verilen personel eğitimleri sonrasında çalışanların çevre bilinci artar.
  • Yeşil üretim süreçlerinin önemli olduğu pazarlara girmeyi daha kolay hale getirir.

ISO 14001 Standardını Kimle Kullanabilir?


ISO 14001 Çevre yönetimi standardı genel olarak hem uluslararası alanda hem de ulusal pazarlarda ve piyasada kendisine saygın bir yer edinmek isteyen firma veya kuruluşlar tarafından kullanılabilir. Aynı zamanda çeşitli endüstriyel kuruluşlar ve kamu kuruluşları da bu standardın uygulayıcısı olması mümkündür. Ürün ve hizmet sağlayan tüm kuruluşlar ve üreticiler için de kullanılabilir bir standarttır.