Tasarım Tescili

Tasarım Tescili


Daha önce kamuoyu il paylaşılmamış olan ve ayırt edici özellikleri ile ön plana çıkan tasarımların haklarının tasarım sahiplerine ait olabilmesi için tasarım tescili işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Elbette ki her tasarımın tescil işlemine tabi tutulması gibi bir durum söz konusu değildir. Genel ahlaka aykırı olan ve kamu düzenini bozma ihtimali olan tasarımların tescil altına alınması mümkün değildir. Aynı zamanda diğerleri ile arasında dikkat çekici bir ayırt edicilik olmayan, yeni olmayan ve de zorunlu olarak kullanılmış tasarımlar da ne yazık ki tescil işlemi ile koruma altına alınamamaktadır. Peki tasarımların tescil altına alınabilmesi için sahip olması gereken ayırt edici özellik nedir?

Bir tasarımın ayırt edici olarak nitelendirilebilmesi için tasarım şeklinin, renginin, dokusunun, görünümünün ve de çizgileri gibi unsurların farklı olması gerekmektedir. Öyle ki günlük yaşantımızda kullanıldığımız birçok ürünün ve ürün parçalarının tasarıma örnek olması mümkündür. Mesela çantalar, çeşitli ev eşyaları ya da kıyafetler üzerindeki desenler verilebilecek örnekler arasında yerini alıyor.

Tasarımlar Nasıl Korunur?


Bir tasarımın tescil ile koruma altına alınabilmesi için bazı kriterlere uygun olması gerekmektedir. Bu kriterler genel olarak şu şekilde sıralanmaktadır;

  • Tescile konu olan tasarımın daha önceden dünyanın herhangi bir yerinde sergilenmemiş olması şarttır.
  • Tescile konu olan tasarımların daha önceden satışa sunulmamış olması gerekir.
  • Tasarım yeni olmalıdır.
  • Tasarımların belirli ayırt edici özelliklerinin bulunması gerekir.

Tasarım Tescili Koruması Nedir


Tasarım tescili koruması; yeni ve ayırt edici özellikleri bulunan, daha önce satışa ya da sergilemeye konu olmamış tasarımların korunmasıdır. Koruma altına tasarımların kesinlikle üçüncü şahıslar tarafından, tescil sahibinin izni olmaksızın kullanılması yasaktır. Ancak tescillenmiş tasarımlar sahiplerinin izni ile devredilebilmektedir. Ayrıca lisans ile dağıtılması ve mirasa da konu olması söz konusu olabilir.

Tasarımda Yenilik


Bir tasarımın yeni olarak kabul edilebilmesi için bazı önemli özellikleri taşıması şarttır. Tescil işlemlerinde genellikle bir tasarım başvuru tarihinden ya da rüçhan tarihinden önce kamuya sunulmamış olmalıdır. Eğer bu koşullar yerine getiriliyorsa tasarımın yeni olarak kabul edilmesi mümkündür. Yani yapılan yeniliğin dünya tarafından ilk kez görülüyor olması şarttır. Son ifadede de dikkat edilmesi gereken en önemli nokta ise tasarımların dünya çapında yeni olması önemli bir gereklilik olarak görülüyor. Çünkü tasarımlarda ülkesel yenilik göz önünde bulundurulmaz.

Tasarımda Ayırt Edicilik


Eğer bir tasarım görsel anlamda, daha önce yapılmış tasarımlardan çok daha farklı ise yani ayırt edicilik özelliği dikkat çekiyorsa tescil işlemi için önemli bir gereklilik karşılanmış olur. Ayır edicilik özelliği bulunan tasarımlar yenidir ve daha önce keşfedilmemiş olandır. Bu nedenle de tescile konu olmaları da kaçınılmazdır. Tescillenen tasarımların da üçüncü şahıslar tarafından, hak sahibinin izni olmaksızın kullanımı kesinlikle yasaktır.

Rüçhan Hakkı Nedir


Rüçhan kelimesinin dilimizdeki anlamı önceliktir. Yani tasarımların tescil edilmesiyle rüçhan hakkı doğmaktadır. Öyle ki herhangi bir tasarımın yurt dışında yapılan başvuruları da göz önünde bulundurularak ya da fuarda yapılan teşhire binaen başvuru tarihinden 6 ay içerisinde ülkemizde başvuru yapabilme hakkı söz konusudur.

Hangi Tasarımlar Tescil Edilemez


Tasarımların tescil edilmesin ilişkin hazırlanan kurallara göre bazı tasarımların tescil edilmesi söz konusu değildir. Tescil edilemeyecek tasarımların özellikleri;

  • Yeni olmayan tasarımlar
  • Ayırt edici özelliği bulunmayan tasarımları
  • Teknik fonksiyon içeren tasarımlarda tasarımcılara başka seçenek bırakmayan tasarımlar
  • Kamu düzeni ve genel ahlaka aykırı olan tasarımlar

Tasarım Tescil Koruma Süresi


Bir tasarım, tescil kurallarına ilişkin özellikleri taşıyorsa tescillenerek, yeniliği yaratan hak sahibi olabilir. Ancak hak sahiplerine verilen hakların da belirli bir süre için geçerlilik taşıyacağı unutulmamalıdır. Buna göre bir tasarım başvuru tarihinden itibaren olmak kaydıyla 5 yıl süre boyunca korunabilir. Eğer koruma istekler doğrultusunda 5 yıllık dönemlerde 25 yıla kadar da uzatılabilmektedir. Belirtilmiş sürenin dolmasından sonra tasarımlar halka mal edilmektedir.

Tasarım Tescil Başvurusu için Gerekenler Belgeler


Tasarımların gerekli koşulları taşımasıyla tescil işlemi gerçekleştirilecekse, ilgili kurum tarafından talep edilecek belgeler şu şekildedir;

  • Tasarımın görsel anlatımı
  • Tasarım tescili yapan tüzel bir kişi ise vergi levhası ya da ticari faaliyet belgesi
  • Tasarım tescili için başvuru yapan kişi bir şahıs ise kimlik bilgileri
  • Tasarım sahibine ait diğer belgeler
  • Gerek duyulduğunda vekaletname

Tasarım Tescil Başvurusu Nereye ve Kim Tarafından Yapılır

 

Tasarım tescil başvuruları genellikle tasarımı gerçekleştiren tüzel ya da gerçek kişiler tarafından yapılmaktadır. Ancak tasarımı yapan kişi kendi yerine birini tayin edebilme hakkına da sahiptir. Tayin edilen kişilerin resmi marka ve patent vekili olması şarttır. Ayrıca patent şirketleri tarafından başvuruların yapılması mümkündür. Başvurular Türk Patent ve Marka Kurumu’na yapılır.

Tescil Edilmiş Tasarım Tüm Dünyada Korunur Mu?


Başvurular ülkesel olarak yapılır. Ancak başvuru sahibi istiyorsa başka ülkelerin de tescil ofislerine ayrı ayrı başvuruda bulunma hakkına sahiptir. Böylece tasarımların tüm dünyada başarıyla korunması sağlanabilmektedir.

Tasarım Tescili ile Hangi Haklar Sağlanır?


Tasarım tescil edildikten sonra başvuru sahipleri bazı haklara sahip olmaktadırlar. Bu haklar;

  • Tasarım tescil hakkına sahip olanlar haklarını devredebilirler.
  • Hak sahipleri haklarını lisans yoluyla dağıtabilirler.
  • Tescil edilmiş hak verasete de konu edilebilmektedir.